Konkurencyjność bez zdolności produkcyjnych. Finanse publiczne; strategia przemysłowa i transformacja UE ku neutralności klimatycznej

Abstrakt

Cel: Artykuł analizuje, w jaki sposób finansowanie publiczne oraz zdolności instytucjonalne kształtują rozwój strategicznych, czystych łańcuchów wartości energii w Unii Europejskiej. Bada, czy obecna architektura polityki UE, skoncentrowana na mobilizacji finansowania, instrumentach rynkowych oraz mechanizmach de-riskingu, jest w stanie wspierać zdolności przemysłowe niezbędne do osiągnięcia celów neutralności klimatycznej.

Metodyka: Badanie wykorzystuje jakościowe podejście z zakresu instytucjonalnej ekonomii politycznej. Łączy analizę literatury, unijnego ustawodawstwa, dokumentów programowych oraz raportów instytucjonalnych, koncentrując się na zarządzaniu inwestycjami, produkcją oraz ryzykiem w sektorach kluczowych dla transformacji.

Wyniki: Pomimo dostępności instrumentów finansowych i licznych regulacji, ich skuteczność jest ograniczana przez niedostateczne zdolności instytucjonalne sektora publicznego. Faworyzowane są projekty zgodne z największymi zwrotami dla prywatnych jednostek, a zdobywanie nowych umiejętności oraz kontrola technologiczna koncentrują się w regionach dysponujących już rozwiniętymi mechanizmami. W rezultacie rozwój strategicznych regionów pozostaje nierównomierny.

Implikacje i rekomendacje: Realizacja celów neutralności klimatycznej wymaga odejścia od modelu polityki skoncentrowanej wyłącznie na finansowaniu na rzecz świadomego budowania zdolności instytucjonalnych. Obejmuje to wzmocnienie publicznych funkcji wyznaczania kierunków rozwoju, długoterminowej absorpcji ryzyka, strategicznej koordynacji oraz warunkowego wsparcia rozwoju przemysłowego, wykraczającego poza wąsko rozumianą korektę niedoskonałości rynku.

Oryginalność/wartość: Artykuł wnosi wkład do literatury dotyczącej transformacji klimatycznych i polityki przemysłowej poprzez rozróżnienie pomiędzy finansowaniem publicznym a publiczną zdolnością przesyłową. Dowodzi, że powodzenie zrównoważonej transformacji UE zależy nie tylko od skali zmobilizowanych inwestycji, lecz także od instytucjonalnej zdolności do koordynacji, zarządzania oraz trwałego zakotwiczenia strategicznych łańcuchów wartości w Europie.