Appointments to Supervisory Boards in State-Owned Companies – Assessing the Effectiveness of the Act on the Principles of State Property Management and Analyzing De Lege Ferenda Proposals
DOI:
https://doi.org/10.15611/e21.2026.03Keywords:
supervisory boards, state-owned companies, improvement of corporate governance, politicization of companies, Act on the Principles of State Property ManagementAbstract
Aim: The aim of the article is to assess the effectiveness of the provisions of the Act on the Principles of State Property Management in relation to the appointment of supervisory boards in state-owned companies.
Methodology: The assessment is based on an analysis of controversial situations involving supervisory-boards in state-owned companies that occurred during the period when the Act was in force. In addition the study draws on an analysis of the relevant legal doctrine and positions presented in legal discourse.
Results: The conclusions indicate that the current regulatory framework governing supervisory boards in state-owned companies cannot be regarded as effective. Normative gaps and mechanisms enabling the instrumental application of the provisions were identified, which negatively affect corporate governance in these entities.
Implications and recommendations: The article points to the need for an amendment of the Act. The author presents proposals for legislative changes in this area and evaluates de lege ferenda postulates emerging in legal discourse.
Originality/value: The article addresses an issue that has been a significant subject of public debate in Poland in recent years and has not yet been comprehensively examined. The analysis of controversial situations concerning supervisory boards in state-owned companies involves assessing the practical effects of applicable regulations against the backdrop of real events, thereby creating a comprehensive catalogue of pressing legal issues. The proposed remedial regulatory solutions, in turn, contribute to the ongoing debate on the shape of the currently pending legislative amendment.
Downloads
References
Behan, A., Biliński, M., Długosz, T., Kupiec, B., Oplustil, K., Piotrowska, A., Ruczkowski, P., Smaga, M., Woroniecki, P. i Żurawik, A. (2023). Publiczne prawo gospodarcze. Wolters Kluwer.
Bernaczyk, M. (2019). Sfera prywatna i publiczna jako paradygmat współczesnego prawa konstytucyjnego na przykładzie spółek (z udziałem) Skarbu Państwa prowadzących działalność gospodarczą. W: M. Bernaczyk i M. Jabłoński (red.), Osobowość prawna jako przesłanka wykonywania konstytucyjnych wolności i praw (s. 47). E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego. https://doi.org/10.34616/23.19.154
Ceglarz, J. (2025). Kolejne podejście do odpartyjnienia spółek. Nowy pomysł prosto z koalicji. Business Insider Polska. Pobrano 29 kwietnia 2026 z https://businessinsider.com.pl/prawo/nowy-pomysl-na-odpartyjnienie-spolek-projekt-juz-w-sejmie/yeqvfsg
Centralne Biuro Antykorupcyjne. (2024a). Kolejne zarzuty ws. Collegium Humanum. Pobrano 29 kwietnia 2026 z https://cba.gov.pl/pl/aktualnosci/5185,Kolejne-zarzuty-ws-Collegium-Humanum.html
Centralne Biuro Antykorupcyjne. (2024b). Zatrzymany były prorektor. Pobrano 29 kwietnia 2026 z https://cba.gov.pl/pl/aktualnosci/5210,Zatrzymany-byly-prorektor.html
Cieślak-Wróblewska, A. (2024). Kadrowa rewolucja w spółkach Skarbu Państwa na półmetku. Rzeczpospolita. Pobrano 29 kwietnia 2026 z https://www.rp.pl/biznes/art39853521-kadrowa-rewolucja-w-spolkach-skarbu-panstwa-na-polmetku
Demagog. (2024). Konkret 68. Spółki Skarbu Państwa. Czy rząd je odpolitycznił? Pobrano 29 kwietnia 2026 z https://demagog.org.pl/obietnice/konkret-68-nowe-wladze-w-spolkach-skarbu-panstwa/
Energa Elektrownie Ostrołęka S.A. (b.d.). Struktura kapitałowa. Pobrano 29 kwietnia 2026 z https://energaostroleka.pl/elektrownia/kapital-zakladowy
Energa S.A. (b.d.). Informacje o spółce. Pobrano 29 kwietnia 2026 z https://bip.energa.pl/s/19095/informacje-o-spolce
Fundacja Wolności Gospodarczej [FWG]. (2023). Wszyscy składamy się na kampanię PiS-u. O zaangażowaniu państwowych firm w pseudoreferendum. WolnaGospodarka.pl. Pobrano 29 kwietnia 2026 z https://wolnagospodarka.pl/wszyscy-skladamy-sie-na-kampanie-pis-u-o-zaangazowaniu-panstwowych-firm-w-pseudoreferendum/
Gadawa, M. (2024). Dyplom Collegium Humanum już nie wystarczy. Kolejne miasta podejmują decyzje. Money.pl. Pobrano 29 kwietnia 2026 z https://www.money.pl/gospodarka/dyplom-collegium-humanum-juz-nie-wystarczy-kolejne-miasta-podejmuja-decyzje-7100303237716608a.html
García-Sayán, D. (2018). Report of the Special Rapporteur on the Independence of Judges and Lawyers on His Mission to Poland (A/HRC/38/38/Add.1, pkt III.A.19). United Nations Human Rights Council. Pobrano 29 kwietnia 2026 z https://digitallibrary.un.org/record/1484929?v=pdf#files
Gdaniec, T. (2025). Afera z dyplomami MBA Collegium Humanum. Zdecydowany ruch Wrocławia. „Zostali wycofani”. Wiadomości Onet. Pobrano 29 kwietnia 2026 z https://wiadomosci.onet.pl/wroclaw/afera-z-dyplomami-mba-collegium-humanum-tak-sprawe-rozwiazal-wroclaw/w4xkn7r
Grzegorczyk, F. (2022). Aksjologia regulacji prawnej o zasadach zarządzania mieniem państwowym. W: A. Powałowski (red.), Aksjologia publicznego prawa gospodarczego (s. 145). C.H. Beck.
Grzesiczak, Ł. (2024). Nie dostali się do parlamentu – trafili do spółek Skarbu Państwa [Lista]. Demagog. Pobrano 29 kwietnia 2026 z https://demagog.org.pl/analizy_i_raporty/nie-dostali-sie-do-parlamentu-trafili-do-spolek-skarbu-panstwa-lista/
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. (2024). Dyplomy MBA z Collegium Humanum bez pozytywnej opinii Rady ds. spółek Skarbu Państwa. Gov.pl. Pobrano 29 kwietnia 2026 z https://www.gov.pl/web/premier/dyplomy-mba
Kiczka, K. (2015). Wartości w publicznym prawie gospodarczym (zagadnienia wybrane). W: J. Zimmermann (red.), Wartości w prawie administracyjnym: V Krakowsko-Wrocławskie Spotkanie Naukowe Administratywistów (s. 252). Wolters Kluwer.
Kim, R. (2024). Afera Collegium Humanum. Wszystko zaczęło się od jednego maila. Newsweek Polska. Pobrano 29 kwietnia 2026 z https://www.newsweek.pl/polska/spoleczenstwo/renata-kim-pisze-jak-rozgryzla-afere-collegium-humanum/cqdsjjw
Komisja Nadzoru Finansowego. (2023). Metodyka oceny odpowiedniości członków organów podmiotów nadzorowanych przez KNF. Pobrano 29 kwietnia 2026 z https://www.knf.gov.pl/dla_rynku/metodyka_oceny_odpowiedniosci_czlonkow_organow_podmiotow_nadzorowanych/metodyka
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.)
Kosiarz, E. i Szałkowski, D. (2024). Wybrane wydatki spółek z udziałem Skarbu Państwa – nadzór nad fundacjami i ich gospodarka finansowa. Kontrola Państwowa, 69(3), 64-76.
Kubicki, M. (2024). Rząd Tuska podtrzymuje dywidendowe plany PiS. Tyle państwowe spółki mogą wpłacić do budżetu. Bankier.pl. Pobrano 29 kwietnia 2026 z https://www.bankier.pl/wiadomosc/Budzet-rzadu-Tuska-podtrzymuje-dywidendowe-plany-PiS-Tyle-panstwowe-spolki-moga-wplacic-do-budzetu-w-2024-r-8680546.html
Łukasik, G. i Błach, J. (2018). Polityka dywidendy spółek kapitałowych w warunkach konfliktowych oczekiwań interesariuszy. Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse I Marketing, (19(68), 107-121. https://doi.org/10.22630/PEFIM.2018.19.68.10
Machowski, A. (2025). Pytamy Polaków o prywatyzację. Raport z badań. Forum Obywatelskiego Rozwoju. Pobrano 29 kwietnia 2026 z https://for.org.pl/wp-content/uploads/2025/05/Pytamy-Polakow-o-prywatyzacje-%E2%80%93-raport-z-badan.pdf
Najwyższa Izba Kontroli [NIK]. (2020). Informacja o wynikach kontroli. Sprawowanie nadzoru nad spółkami z udziałem Skarbu Państwa (sygn. KGP.430.013.2019, nr ewid. 166/2019/P/19/016/KGP). Pobrano 29 kwietnia 2026 z https://www.nik.gov.pl/kontrole/wyniki-kontroli-nik/kontrola,19837.html
Najwyższa Izba Kontroli [NIK]. (2022). Wystąpienie pokontrolne dotyczące realizacji inwestycji w blok energetyczny Ostrołęka C przez spółkę Elektrownia Ostrołęka sp. z o.o. (sygn. I/20/002/KST). Pobrano 29 kwietnia 2026 z https://www.nik.gov.pl/kontrole/I/20/002/KST/
Najwyższa Izba Kontroli [NIK]. (2024). Ponad 680 mln zł poza kontrolą w fundacjach spółek Skarbu Państwa (zapis konferencji). Pobrano 29 kwietnia 2026 z https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/wydatki-spolek-skarbu-panstwa-i-ich-fundacji.html
Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym oraz niektórych innych ustaw, X kadencja, druk sejm. nr 1186.
Postanowienie TK z 20 grudnia 2007 r., SK 67/05, OTK-A 2007, nr 11, poz. 168.
Stelmach, J. (2010). Efektywne prawo. W: S. Grodziski, D. Malec, A. Karabowicz i M. Stus (red.), Vetera novis augere: Studia i prace dedykowane Profesorowi Wacławowi Uruszczakowi (T. 2). Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 18 z późn. zm.), art. 348-349.
Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 125 z późn. zm.)
Uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym, VIII kadencja, druk sejm. nr 1053.
Wyrok TK z 7 maja 2001 r., K 19/00, OTK 2001, nr 4, poz. 82.
Zieliński, M. (2023). Odpolitycznienie przedsiębiorstw kontrolowanych przez państwo (s. 15). Fundacja Liberté! Pobrano 29 kwietnia 2026 z https://liberte.pl/app/uploads/2023/09/Raporty-Liberte_Odpolitycznienie-przedsiebiorstw_M.Zielinski.pdf
