Znaczenie podatków ekologicznych w elektryfikacji transportu w Norwegii
DOI:
https://doi.org/10.15611/pn.2026.1.05Słowa kluczowe:
zielone podatki, pojazdy elektryczne, elektryfikacja transportu, Norwegia, transformacja energetyczna, polityka klimatycznaAbstrakt
Cel: Szybka elektryfikacja transportu drogowego w Norwegii stanowi cenny przykład pozwalający zrozumieć, w jaki sposób ekologiczne opodatkowanie może przyspieszyć dekarbonizację. Celem niniejszego artykułu jest zbadanie, w jaki sposób ekologiczne opodatkowanie może przyspieszyć elektryfikację transportu, poprzez analizę polityki Norwegii realizowanej w latach 1991-2025 oraz zrozumienie społeczno-gospodarczego znaczenia tej polityki.
Metodyka: Artykuł opiera się głównie na przeglądzie raportów rządowych, literatury naukowej i stron internetowych instytucji dotyczących polityki klimatycznej, energetycznej i transportowej w Norwegii.
Wyniki: Badanie wykazało, że wysokie ceny emisji dwutlenku węgla w połączeniu z ukierunkowanymi zachętami podatkowymi i rozbudową infrastruktury zmieniły rynek nowych samochodów i zmniejszyły emisje z transportu, jednak podejście to wiązało się również ze znacznymi kosztami fiskalnymi. Pomimo postępów nadal istnieją wyzwania, takie jak uzależnienie od dochodów z ropy i gazu, dynamika polityczna w kraju oraz kwestie związane z dystrybucją i sprawiedliwością regionalną.
Implikacje i rekomendacje: Autorzy opowiadają się za elastycznymi ramami politycznymi, które pozwolą wypełnić luki strategiczne i zapewnią zrównoważoną pod względem środowiskowym, społecznym i finansowym transformację, obejmującą inwestycje w sieć energetyczną i infrastrukturę ładowania pojazdów elektrycznych oraz środki uzupełniające mające na celu ochronę gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji.
Oryginalność/wartość: Aby wnieść wkład do istniejącej literatury na temat ekologicznych podatków związanych z elektryfikacją transportu oraz wesprzeć jego przyszły rozwój, w niniejszym artykule oceniono rolę ekologicznych podatków w przyspieszeniu wdrażania pojazdów elektrycznych. Przedstawiono w nim norweskie podejście do elektryfikacji transportu, oceniono znaczenie ekologicznych podatków dla wdrażania pojazdów elektrycznych i sformułowano zalecenia dotyczące ram politycznych, które zapewnią przejście na rozwiązania zrównoważone pod względem środowiskowym, społecznym i finansowym.
Pobrania
Bibliografia
Barkenbus, J. (2020). Prospects for Electric Vehicles. Sustainability, 12(14), 5813. https://doi.org/10.3390/su12145813
Bjerkan, K. Y., Bjørge, N., & Babri, S. (2021). Transforming Socio-Technical Configurations through Creative Destruction: Local Policy, Electric Vehicle Diffusion, and City Governance in Norway. Energy Research & Social Science, 82, 102294. https://doi.org/10.1016/j.erss.2021.102294
Boasson, E., & Jevnaker, T. (2019). Energy Governance in Norway. Too Much of a Good Thing? In M. Knodt & J. Kemmerzell (Eds.), Handbook of Energy Governance in Europe (pp. 896-920). Springer.
Bruvoll, A., & Larsen, B. M. (2002). Greenhouse Gas Emissions in Norway: Do Carbon Taxes Work? Discussion Papers, (337). https://hdl.handle.net/10419/192319
Campbell, D., Lindhjem, H., Grimsrud, K., & Sandorf, E. D. (2023). Intergenerational Equity of Climate Change Mitigation. SSRN. https://doi.org/10.2139/ssrn.4648094
Cincotta, C., & Thomassen, Ø. (2025). Evaluating Norway’s Electric Vehicle Incentives. Energy Economics, 146, 108490. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2025.108490
Climate Action Tracker. (2022). Norway. Retrieved March 25, 2025, from https://climateactiontracker.org/countries/norway/
Depren, Ö., Kartal, M., Ayhan, F., & Depren, S. (2023). Heterogeneous Impact of Environmental Taxes on Environmental Quality: Tax Domain-Based Evidence from the Nordic Countries by Nonparametric Quantile Approaches. Journal of Environmental Management, 329, 117031. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2022.117031
Dugstad, A., Grimsrud, K., & Lindhjem, H. (2024). Carbon Pricing Acceptance – The Role of Revenue Recycling among Households and Companies in Norway. Climate Policy, 24(10), 1365-1380. https://doi.org/10.1080/14693062.2024.2401853
Enova. (2024). About Enova. Retrieved December 27, 2024, from https://www.enova.no/about-enova/
Eriksson, F. A., Karlsson, A., Zetterberg, L., Bragadóttir, H., Von Bahr, J., Rootzén, J., Möllersten, K., & Kloo, H. (2023). Use of Economic Instruments in Nordic Environmental Policy 2018-2021. Nordic Council of Ministers. http://dx.doi.org/10.6027/temanord2023-520
European Alternative Fuels Observatory [EAFO]. (2025a). European Union (EU27). Retrieved March 27, 2025, from https://alternative-fuels-observatory.ec.europa.eu/transport-mode/road/european-union-eu27
European Alternative Fuels Observatory [EAFO]. (2025b). Norway. Retrieved December 21, 2025, from https://alternative-fuels-observatory.ec.europa.eu/transport-mode/road/norway
European Environment Agency. (2025). Greenhouse Gas Emissions from Transport in Europe. Retrieved December 18, 2025, from https://www.eea.europa.eu/en/analysis/indicators/greenhouse-gas-emissions-from-transport/greenhouse-gas-emissions-from-transport?utm
FAOLEX Database. (2023). Update of Norway’s Nationally Determined Contribution. Retrieved January 10, 2025, from https://www.fao.org/faolex/results/details/en/c/LEX-FAOC193922/
Figenbaum, E. (2017). Perspectives on Norway’s Supercharged Electric Vehicle Policy. Environmental Innovation and Societal Transitions, 25, 14-34. https://doi.org/10.1016/j.eist.2016.11.002
Fraunhofer ISI. (2023). Elektroauto versus Verbrenner – Kostenanalyse zeigt klaren Vorteil für E-Fahrzeuge. Retrieved March 28, 2025, from https://www.isi.fraunhofer.de/de/presse/2023/presseinfo-04-elektroauto-versus-Verbrenner-Kostenanalyse.html
Government of Norway. (2025). Norway is Electric. Retrieved March 27, 2025, from https://www.regjeringen.no/en/topics/transport-and-communications/veg/faktaartikler-vei-og-ts/norway-is-electric/id2677481/
Holtsmark, B., & Skonhoft, A. (2014). The Norwegian Support and Subsidy Policy of Electric Cars. Should It Be Adopted by Other Countries? Environmental Science & Policy, 42, 160-168. https://doi.org/10.1016/j.envsci.2014.06.006
Intergovernmental Panel on Climate Change [IPCC]. (2021). Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Retrieved March 25, 2025, from https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_FullReport.pdf
International Energy Agency [IEA]. (2021). Global EV Outlook 2021. Retrieved December 5, 2024, from https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2021
International Energy Agency [IEA]. (2022). Norway 2022. Energy Policy Review. Retrieved October 26, 2024, from https://iea.blob.core.windows.net/assets/de28c6a6-8240-41d9-9082-a5dd65d9f3eb/NORWAY2022.pdf
International Energy Agency [IEA]. (2023a). Norway’s Electric Vehicle Incentives.
International Energy Agency [IEA]. (2023b). Norway. Retrieved January 21, 2024, from https://www.iea.org/countries/norway
Johansen, U., Perez-Valdes, G., & Werner, A. (2018). Regional Aspects of a Climate and Energy Tax Reform in Norway—Exploring Double and Multiple Dividends. Sustainability, 10(11), 4175. https://doi.org/10.3390/su10114175
Kasa, S. (2000). Policy Networks as Barriers to Green Tax Reform: The Case of CO2‐Taxes in Norway. Environmental Politics, 9(4), 104-122. https://doi.org/10.1080/09644010008414553
Langdal, E. (2023, October 25). Husholdninger betaler mest for CO₂-utslipp. Statistics Norway. Retrieved December 5, 2024, from https://www.ssb.no/natur-og-miljo/miljoregnskap/artikler/husholdninger-betaler-mest-for-co2-utslipp
Lovdata. (n.d.). Forskrift om tekniske krav og godkjenning av kjøretøy, deler og utstyr (kjøretøyforskriften). Kap. 2. Definisjoner. Retrieved December 18, 2025, from https://lovdata.no/dokument/SF/forskrift/1994-10-04-918/KAPITTEL_2
Natome, D., & Feiring, E. (2021). Norad Report 10/2021. Green Tax for Development. The Role of Aid Agencies in Mitigating Climate Change through Environmental Taxes. Norad. Retrieved November 30, 2024, from https://www.norad.no/contentassets/474d71e3b9b149e2be937785ee83e957/green-tax-for-development-the-role-of-aid-agencies-in-mitigating-climate-change-through-environmental-taxes.pdf
Norskpetroleum. (2024). The Government’s Revenues. Retrieved January 21, 2025, from https://www.norskpetroleum.no/en/economy/governments-revenues/
Norskpetroleum. (2025). Exports of Oil and Gas. Retrieved March 29, 2025, from https://www.norskpetroleum.no/en/production-and-exports/exports-of-oil-and-gas/
Norwegian Electric Vehicle Association. (2022). Norwegian EV Policy. Retrieved March 26, 2025, from https://elbil.no/english/norwegian-ev-policy/
Norwegian Electric Vehicle Association. (2023). The Norwegian EV Association's TEDx Talk Sent with Push Notification to 38 Millions: If It Can Be Done in Norway, It Can Be Done Anywhere! Retrieved March 27, 2025, from https://elbil.no/if-it-can-be-done-in-norway-it-can-be-done-anywhere/
Norwegian Environment Agency. (2025). Greenhouse Gas Emissions 1990-2023. National Inventory Document. Retrieved March 27, 2025, from https://unfccc.int/sites/default/files/resource/Norway%20NID%202025.pdf
Norwegian Ministry of Climate and Environment. (2021). Meld. St. 13 (2020-2021) Report to the Storting (white paper). Norway’s Climate Action Plan for 2021-2030. Retrieved November 1, 2024, from https://www.regjeringen.no/contentassets/a78ecf5ad2344fa5ae4a394412ef8975/en-gb/pdfs/stm202020210013000engpdfs.pdf
Norwegian Ministry of Climate and Environment. (2023). Norway’s Eighth National Communication. Under the Framework Convention on Climate Change. Retrieved January 10, 2025, from https://www.regjeringen.no/contentassets/a69c7662e3ed4b1fa2f946f8e966343a/en-gb/pdfs/t-1582-e-norways-eighth-national-communication.pdf
Norwegian Ministry of Energy. (2016). The History of Norwegian Hydropower in 5 Minutes. Retrieved December 3, 2024, from https://www.regjeringen.no/en/topics/energy/renewable-energy/the-hisory-of-norwegian-hydropower-in-5-minutes/id2346106/
Norwegian Ministry of Finance. (2024). Meld. St. (2023-2024) Report to the Storting (white paper). Long-Term Perspectives on the Norwegian Economy 2024. Retrieved January 6, 2025, from https://www.regjeringen.no/contentassets/7400c9d08a5543b8912fbf700f3344fd/en-gb/pdfs/stm202320240031000engpdfs.pdf
Norwegian Ministry of Transport. (2017). Meld. St. 33 (2016-2017) Report to the Storting (white paper). National Transport Plan 2018-2019. Retrieved January 6, 2025, from https://www.regjeringen.no/contentassets/7c52fd2938ca42209e4286fe86bb28bd/en-gb/pdfs/stm201620170033000engpdfs.pdf
Norwegian Ministry of Transport. (2024). Meld. St. 14 (2023-2024) Report to the Storting (white paper). National Transport Plan 2025-2036. Retrieved January 6, 2025, from https://www.regjeringen.no/contentassets/aaee20cf5a9e468ea97fd51638c42407/en-gb/pdfs/stm202320240014000engpdfs.pdf
Organisation for Economic Co-operation and Development [OECD]. (2022a). Norway’s Evolving Incentives for Zero-Emission Vehicles. Retrieved December 9, 2024, from https://www.oecd.org/en/publications/ipac-policies-in-practice_22632907-en/norway-s-evolving-incentives-for-zero-emission-vehicles_22d2485b-en.html
Organisation for Economic Co-operation and Development [OECD]. (2022b). OECD Environmental Performance Reviews: Norway 2022. Retrieved January 23, 2025, from https://doi.org/10.1787/59e71c13-en
Organisation for Economic Co-operation and Development [OECD]. (2024a). OECD Economic Surveys: Norway 2024. Retrieved November 21, 2024, from https://www.oecd.org/en/publications/oecd-economic-surveys-norway-2024_cb13475f-en.html
Organisation for Economic Co-operation and Development [OECD]. (2024b). Pricing Greenhouse Gas Emissions 2024. Gearing Up to Bring Emissions Down. Retrieved January 10, 2025, from https://www.oecd.org/en/publications/pricing-greenhouse-gas-emissions-2024_b44c74e6-en/full-report.html
Ptak, M. (2014). Norwegian Tax System from the Point of View of Climate Change Policy. Equilibrium. Quarterly Journal of Economics and Economic Policy, 9(1), 71-92.
Schulz, F., & Rode, J. (2022). Public Charging Infrastructure and Electric Vehicles in Norway. Energy Policy, 160, 112660. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2021.112660
Statista. (2025). Transport Greenhouse Gas Emissions in Norway 1990-2023. Retrieved December 18, 2025, from https://www.statista.com/statistics/672540/annual-greenhouse-gas-emissions-of-the-transport-sector-in-norway/
World Bank. (2022). State and Trends of Carbon Pricing 2022. https://doi.org/10.1596/978-1-4648-1895-0
Yang, A., Liu, C., Yang, D., & Lu, C. (2023). Electric Vehicle Adoption in a Mature Market: A Case Study of Norway. Journal of Transport Geography, 106, 103489. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2022.103489
Pobrania
Opublikowane
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Silvia Sturaro, Vera Stöckl
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Accepted 2026-01-15
Published 2026-03-31
