Paradygmatyczny krajobraz zarządzania kryzysowego: ujęcie koncepcyjne
DOI:
https://doi.org/10.15611/pn.2026.1.04Słowa kluczowe:
zarządzanie kryzysowe, paradygmaty nauk społecznych, paradygmaty nauk o zarządzaniu, samoświadomość paradygmatycznaAbstrakt
Cel: Usystematyzowanie dyskursu paradygmatycznego oraz rozwój samoświadomości paradygmatycznej w naukach o zarządzaniu, ze szczególnym uwzględnieniem zarządzania kryzysowego.
Metodyka: Zastosowano podejście dedukcyjne oparte na szerokim przeglądzie literatury w celu klasyfikacji i analizy dotychczasowych badań w obszarze zarządzania kryzysowego.
Wyniki: Badanie wykazuje, że zarządzanie kryzysowe charakteryzuje się napięciem paradygmatycznym, multiparadygmatycznością oraz rosnącą transparadygmatycznością. Jednocześnie ujawnia, że badaczom często brakuje wyraźnej świadomości paradygmatycznej, co ogranicza spójność metodologiczną i utrudnia rozwój teorii.
Implikacje i rekomendacje: Artykuł podkreśla potrzebę precyzyjnego formułowania założeń filozoficznych, szerszego kształcenia w zakresie filozofii nauki oraz szerszego stosowania podejść mieszanych. Zaleca się również analizę alternatywnych klasyfikacji paradygmatycznych oraz empiryczne badanie wpływu orientacji paradygmatycznych na wyniki badań.
Oryginalność/wartość: Artykuł stanowi jedną z pierwszych kompleksowych prób zastosowania paradygmatów nauk społecznych do badań nad zarządzaniem kryzysowym, wzmacniając jego pozycję jako wyodrębnianej subdyscypliny w naukach o zarządzaniu.
Pobrania
Bibliografia
Bera, M. K. (2023). Flood Emergency Management in a Municipality in the Czech Republic: A Study of Local Strategies and Leadership. Natural Hazards Research, 3(3), 385-394. https://doi.org/10.1016/j.nhres.2023.06.004
Bernardini, G., D’Orazio, M., & Quagliarini, E. (2016). Towards a ‘Behavioural Design’ Approach for Seismic Risk Reduction Strategies of Buildings and Their Environment. Safety Science, 86, 273-294. https://doi.org/10.1016/j.ssci.2016.03.010
Blaug, M. (1992). The Methodology of Economics: Or, How Economists Explain (2nd ed). Cambridge University Press.
Bolman, L. G., & Deal, T. E. (2003). Reframing Organizations: Artistry, Choice and Leadership. Jossey-Bass.
Burrell, G., & Morgan, G. (1979). Sociological Paradigms and Organizational Analysis. Heinemann.
Chalmers, A. F. (1976). What Is This Thing Called Science? An Assessment of the Nature and Status of Science and Its Methods. University Of Queensland Press.
Cornelissen, J., Höllerer, M. A., & Seidl, D. (2021). What Theory Is and Can Be: Forms of Theorizing in Organizational Scholarship. Organization Theory, 2(3). https://doi.org/10.1177/26317877211020328
Czetwertyński, S. (2019). Morfologia nieautoryzowanego kopiowania. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.
Drabek, T. E., & Hoetmer, G. J. (1991). Emergency Management: Principles and Practice for Local Government. International City Management Association.
Gioia, D. A., & Pitre, E. (1990). Multiparadigm Perspectives on Theory Building. The Academy of Management Review, 15(4), 584-602. https://doi.org/10.2307/258683
Hardy, C., & Clegg, S. (1997). Relativity without Relativism: Reflexivity in Post-Paradigm Organization Studies. British Journal of Management, 8(s1), 5-17. https://doi.org/10.1111/1467-8551.8.s1.2
Hatch, M. J. (1997). Organization Theory: Modern, Symbolic, and Postmodern Perspectives (1st ed.). Oxford University Press.
Huang, L., Chen, T., Deng, Q., & Zhou, Y. (2023). Reasoning Disaster Chains with Bayesian Network Estimated Under Expert Prior Knowledge. International Journal of Disaster Risk Science, 14(6), 1011-1028. https://doi.org/10.1007/s13753-023-00530-w
Imperiale, A. J., & Vanclay, F. (2019). Command-and-Control, Emergency Powers, and the Failure to Observe United Nations Disaster Management Principles Following the 2009 L’Aquila Earthquake. International Journal of Disaster Risk Reduction, 36. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2019.101099
Imperiale, A. J., & Vanclay, F. (2020). Barriers to Enhancing Disaster Risk Reduction and Community Resilience: Evidence from the L’Aquila Disaster. Politics and Governance, 8(4), 232-243. https://doi.org/10.17645/pag.v8i4.3179
Imperiale, A. J., & Vanclay, F. (2021). The Mechanism of Disaster Capitalism and the Failure to Build Community Resilience: Learning from the 2009 Earthquake in L’Aquila, Italy. Disasters, 45(3), 555-576. https://doi.org/10.1111/disa.12431
Jankowski, K. (2016). Ewolucja pojęcia paradygmatu w „Strukturze rewolucji naukowych” Thomasa S. Kuhna. Σοφια, 16, 211-228. https://doi.org/10.15584/sofia.2016.16.13
Johnson, P., & Duberley, J. (2005). Understanding Management Research: An Introduction to Epistemology. Sage.
Kapucu, N., Arslan, T., & Demiroz, F. (2010). Collaborative Emergency Management and National Emergency Management Network. Disaster Prevention and Management: An International Journal, 19(4), 452-468. https://doi.org/10.1108/09653561011070376
Knopp, P. (2023). Staying in the Game: Activation, Vigilance, and Normalization of Emergency Calls in Austria. Surveillance and Society, 21(4), 375-392. https://doi.org/10.24908/ss.v21i4.15786
Kuhn, T. S. (1970). The Structure of Scientific Revolutions (2d ed.). University of Chicago Press.
Leneman, M., Jordans, E., & de Balogh, K. (2021). Cultural Factors in Livestock Emergency Management. Australian Journal of Emergency Management, 36(3), 69-77. https://doi.org/10.47389/36.3.69
Lo, S. T. T., Chan, E. Y. Y., Chan, G. K. W., Murray, V., Abrahams, J., Ardalan, A., Kayano, R., & Yau, J. C. W. (2017). Health Emergency and Disaster Risk Management (Health-EDRM): Developing the Research Field within the Sendai Framework Paradigm. International Journal of Disaster Risk Science, 8(2), 145-149. https://doi.org/10.1007/s13753-017-0122-0
MacPherson, C., & Sterck, O. (2021). Empowering Refugees through Cash and Agriculture: A Regression Discontinuity Design. Journal of Development Economics, 149. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2020.102614
Morgan, G. (1984). Opportunities Arising from Paradigm Diversity. Administration & Society, 16(3), 306-327. https://doi.org/10.1177/009539978401600303
Mukhopadhyay, A., Pettet, G., Vazirizade, S. M., Lu, D., Jaimes, A., Said, S. E., Baroud, H., Vorobeychik, Y., Kochenderfer, M., & Dubey, A. (2022). A Review of Incident Prediction, Resource Allocation, and Dispatch Models for Emergency Management. Accident Analysis & Prevention, 165. https://doi.org/10.1016/j.aap.2021.106501
Niemczyk, J. (2020). Metodologia nauk o zarządzaniu. In W. Czakon (Ed.), Podstawy metodologii badań w naukach o zarządzaniu (pp. 17-27). Wydawnictwo Nieoczywiste.
Pilbeam, C., & Snow, S. (2022). ‘Thank You for Helping Me Remember a Nightmare I Wanted to Forget’: Qualitative Interviews Exploring Experiences of Death and Dying during COVID-19 in the UK for Nurses Redeployed to ICU. Mortality, 27(4), 459-475. https://doi.org/10.1080/13576275.2022.2144356
Popper, K. (2010). The Logic of Scientific Discovery (Special Indian Edition). Routledge.
Sudoł, S. (2014). Podstawowe problemy metodoliczne nauk o zarządzaniu. Organizacja i Kierowanie, 1, 11-36.
Sułkowski, Ł. (2005). Epistemologia w naukach o zarządzaniu. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Sułkowski, Ł. (2009). Interpretative Approach in Management Sciences. Argumenta Oeconomica, (2), 127-149.
Sułkowski, Ł. (2020). Paradygmaty i teorie w naukach o zarządzaniu. In W. Czakon (Ed.), Podstawy metodologii badań w naukach o zarządzaniu (pp. 424-446). Wydawnictwo Nieoczywiste.
Yazdani, M., & Haghani, M. (2024). Enhancing Community Resilience to Urban Heat Waves: A Simulation-Based Approach for Volunteer Management and Shelter Selection. Progress in Disaster Science, 23. https://doi.org/10.1016/j.pdisas.2024.100331
Zebrowski, C. (2019). Emergent Emergency Response: Speed, Event Suppression and the Chronopolitics of Resilience. Security Dialogue, 50(2), 148-164. https://doi.org/10.1177/0967010618817422
Pobrania
Opublikowane
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Jakub Marcinkowski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Accepted 2026-02-08
Published 2026-03-31
