Konsumpcja produktów turystyki uzdrowiskowej w Republice Słowackiej i wyniki ekonomiczne przedsiębiorstw w sektorze uzdrowiskowym
DOI:
https://doi.org/10.15611/pn.2025.4.03Słowa kluczowe:
turystyka, uzdrowisko, innowacja, potencjałAbstrakt
Cel: Celem artykułu jest określenie związku między odsetkiem pacjentów płacących samodzielnie i pacjentami ubezpieczonymi a całkowitymi przychodami zakładów uzdrowiskowych na Słowacji.
Metodyka: Analiza opiera się na danych Urzędu Statystycznego Republiki Słowackiej oraz rocznych sprawozdaniach przedsiębiorstw uzdrowiskowych za lata 2009-2023. Związki między strukturą klientów a wynikami ekonomicznymi oceniono za pomocą współczynników korelacji Pearsona i Spearmana oraz prostej regresji liniowej.
Wyniki: Wyniki wskazują na silną i statystycznie istotną korelację między liczbą klientów płacących z własnej kieszeni a całkowitymi przychodami przedsiębiorstw uzdrowiskowych. W przypadku pacjentów ubezpieczonych związek ten jest słabszy i statystycznie nieistotny, co wskazuje na ich stabilizującą, ale obecnie niepowodującą wzrostu rolę. Wydatki publicznych zakładów ubezpieczeń zdrowotnych mają pozytywny wpływ na liczbę odwiedzających uzdrowiska, co potwierdza ich znaczenie dla utrzymania popytu.
Implikacje i rekomendacje: Wyniki potwierdzają, że klienci płacący z własnej kieszeni odgrywają kluczową rolę w zrównoważonym rozwoju gospodarczym słowackich uzdrowisk. Dla menedżerów uzdrowisk podkreśla to potrzebę ukierunkowanego marketingu i innowacji produktowych w tym segmencie. Decydenci polityczni powinni rozważyć hybrydowe modele finansowania, które łączą wsparcie dla pacjentów ubezpieczonych z zachętami do przyciągania klientów płacących z własnej kieszeni.
Oryginalność/wartość: Artykuł wypełnia lukę w literaturze, dostarczając dzięki analizie korelacji i regresji dowodów ilościowych na temat wpływu turystyki uzdrowiskowej na gospodarkę Republiki Słowackiej.
Pobrania
Bibliografia
Čabinová, V., & Onuferová, E. (2019). Efficiency and Financial Performance Evaluation of the Medical Spa Sector: An Empirical Study from Slovakia. Quality – Access to Success: Journal of Management Systems, 20(172), 62-68.
Derco, J., & Pavlišinová, D. (2016). Financial Position of Medical Spas – The Case of Slovakia. Tourism Economics, 23(4), 867-873. https://doi.org/10.5367/te.2016.0553
Derco, J., Romaniuk, P., & Cehlár, M. (2020). Economic Impact of the Health Insurance System on Slovak Medical Spas and Mineral Spring Spas. Sustainability, 12(8), 3384. https://doi.org/10.3390/su12083384
Dryglas, D., & Salamaga, M. (2023). Beyond the Existing Economic Uncertainty: Spa Enterprises’ Resilience Capacity in the Polish Tourism Sector. Entrepreneurial Business and Economics Review, 11(3), 107-121. https://doi.org/10.15678/EBER.2023.110307
Johnston, R., Crooks, V. A., Snyder, J., & Kingsbury, P. (2010). What is Known about the Effects of Medical Tourism in Destination and Departure Countries? A Scoping Review. International Journal for Equity in Health, 9(1), 24. https://doi.org/10.1186/1475-9276-9-24
Kajzar, P., & Václavínková, K. (2017). Evaluation of Selected Statistical Indicators in Balneological Care in the Czech Republic in 2002-2014. In V. Klímová, & V. Žítek (eds.), XX. Mezinárodní kolokvium o regionálních vědách: Sborník příspěvku (pp. 759-766). Nakladatelství Masarykovy univerzity.
Kocourek, M., Rohlíková, L., & Jenčková, J. (2022). Pitfalls of Implementing Elements of Virtual Reality into Processes in the Hotel Industry. In 10th International Conference Proceedings. Current Trends in Spa, Hospitality and Tourism (pp. 125-134). Institute of Hospitality Management and Economics, Prague.
Kotikova, H., & Schwartzhoffova, E. (2013). Health and Spa Tourism in the Czech and Slovak Republics. In C. M. Hall (Ed.), Medical Tourism: The Ehics, Regulation, and Marketing of Health Mobility (pp. 109-122). Routledge.
Kramkowska, E. (2018). Ludzie młodzi o atrakcyjności (ciała) współczesnego seniora. Gerontologia Polska, 26(1), 21-27.
Kubičková, V., Gáll, J., & Halenárová, M. (2025). Marketing in the Spa Industry: How Does Marketing Affect the Performance of Spa Businesses in Slovakia? International Journal of Innovative Research and Scientific Studies, 8(1), 248-260. https://doi.org/10.53894/ijirss.v8i1.3751
Kučerová, J. (2020). Decision-making Factors in Spa Tourism: Insurance vs. Self-payers. Central European Journal of Tourism Research, 12(1), 18-27.
Lukoseviciute, G., Pereira, L. N., & Panagopoulos, T. (2022). The Economic Impact of Recreational Trails: A Systematic Literature Review. Journal of Ecotourism, 21(4), 366-393. https://doi.org/10.1080/14724049.2022.2030745
Mainil, T., Eijgelaar, E., Klijs, J., Nawijn, J., & Peeters, P. (2017). Research for TRAN Committee – Health Tourism in the EU: A General Investigation. European Parliament, Policy Department for Structural and Cohesion Policies.
Novotná, M., Halámek, P., & Tóthová, D. (2024). Spa Industry Resilience in Changing External Conditions: Nexus between Tourist Attractiveness and Fiscal Policy. Tourism and Hospitality Management, 30(3), 317-329. https://doi.org/10.20867/thm.30.3.2
Páleník, M. (2021). 30 grafov o starnutí a zdravotníctve: Ako sa prejavil covid v zdravotníctve v roku 2020. Univerzita Komenského v Bratislave.
Samuelson, P. A. (1954). The Pure Theory of Public Expenditure. The Review of Economics and Statistics, 36(4), 387-389. https://doi.org/10.2307/1925895
Senková, A., Kolesárová, S., & Kosíková, M. (2024). Innovative Activity of SPA Companies in the Slovak and Czech Republic in the Context of the COVID-19 Pandemic. Marketing and Management of Innovations, 15(1), 80-89. https://doi.org/10.21272/mmi.2024.1-07
Smith, M., & Puczkó, L. (2014). Health, Tourism and Hospitality: Spas, Wellness and Medical Travel. Routledge.
Štefko, R., Jenčová, S., & Vašaničová, P. (2020). The Slovak Spa Industry nd Spa Companies: Financial and Economic Situation. Jorunal of Tourism and Services, 11(20), 28-43. https://doi.org/10.29036/jots.v11i20.137
Tikkanen, I. (2005). Sectors in Healthcare Tourism: Case Kuopio Region. In Tourism Industry and Education Symposium, University of Jyväskylä, Finland, 19-21 May.
Torres-Pruñonosa, J., Raya, J. M., Crespo-Sogas, P., & Mur-Gimeno, E. (2022). The Economic and Social Value of Spa Tourism: The Case of Balneotherapy in Maresme, Spain. PLoS One, 17(1). https://doi.org/10.1371/journal.pone.0262428
Voigt, C., & Pforr, Ch. (Eds.). (2014). Wellness Tourism: A Destination Perspective. Routledge.
Vystoupil, J., Šauer, M., & Bobková, M. (2017). Spa, Spa Tourism and Wellness Tourism in the Czech Republic. Czech Journal of Tourism, 6(1), 5-26. https://doi.org/10.1515/cjot-2017-0001
Weisbrod, B. A. (1991). The Health Care Quadrilemma: An Essay on Technological Change, Insurance, Quality of Care, and Cost Containment. Journal of Economic Literature, 29(2), 523-552.
Pobrania
Opublikowane
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Mária Halenárová, Viera Kubičková, Lenka Pekarovičová, Miroslava Čukanová
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Accepted 2025-10-09
Published 2026-01-12
